"In het gevecht van mijn leven sta ik, in de wanhoop van mijn leven lig ik." Decreased innocence

Complex trauma na een onveilige jeugd

Een Complex Post Traumatische Stress Stoornis, afgekort als CPTSS, kan ontstaan als je vroeg in je leven ernstige traumatische ervaringen hebt meegemaakt. Zoals seksueel misbruik, mishandeling of verwaarlozing. Hierdoor heeft de ontwikkeling van je persoonlijkheid ernstige schade opgelopen. Niet iedereen die geconfronteerd wordt met ernstige langdurige trauma’s ontwikkelt een CPTSS. Of je extra risico loopt heeft te maken met je kwetsbaarheid voor het ontwikkelen van een psychisch probleem. Deze kwetsbaarheid is voor een deel erfelijk bepaald maar hangt ook af van sociale en psychische factoren. Zo speelt ook de manier waarop je in je jeugd een band hebt opgebouwd met je ouders een rol. Wanneer dat op een veilige en stabiele manier is gebeurd, verkleint dat de kans op een complex trauma. Mensen met CPTSS, een vorm van complex trauma, hebben vaak een negatief zelfbeeld, moeite met emoties, problemen bij het opbouwen en onderhouden van relaties en weren bepaalde gedachten, emoties, waarnemingen of herinneringen tijdelijk uit hun bewustzijn (dissociatie). Herinneringen aan een schokkende gebeurtenis blijven zich echter opdringen in de vorm van angstwekkende beelden en nachtmerries. (C)PTSS kan ervoor zorgen dat je last hebt van slaapproblemen, prikkelbaarheid, woede-uitbarstingen, concentratieproblemen, voortdurende waakzaamheid en schrikreacties. De psychische problemen gaan vaak gepaard met lichamelijke klachten die verband houden met stress.

Complex trauma, ook wel Complexe Post Traumatische Stress Stoornis genoemd (CPTSS) is een ernstige psychische en fysieke aandoening die ontstaat wanneer iemand langdurig aan lichamelijke of geestelijke mishandeling wordt blootgesteld, zonder dat er een mogelijkheid is om aan de situatie te ontsnappen. Complex trauma ontstaat vaak als reactie op een jeugd bij narcistische ouders, of getraumatiseerde ouders en heeft verstrekkende gevolgen voor het volwassen leven.

Het ontstaan van complex trauma

Om tot een emotioneel gezonde volwassene op te groeien heeft een opgroeiend kind volgens Pete Walker (Complex trauma expert) de volgende zaken nodig:

  • Lichamelijke affectie en bescherming.
  • Verzorging van de emotionele behoeftes.
  • Bevestiging en erkenning.
  • Positieve en opbouwende kritiek.

Wanneer de ouders niet in deze behoeftes van hun kind kunnen voorzien en daarnaast ook de grenzen van een opgroeiend kind langdurig overschrijden, groeit een kind op met chronische gevoelens van angst, leegte en schaamte, zonder dat er veiligheid en geborgenheid is om het kind te troosten. Een kind dat opgroeit in een onveilige omgeving waarin mishandeling aan de orde van de dag is (welke vorm van mishandeling ook), kan zich niet wenden tot de ouders voor zorg, liefde, geborgenheid, veiligheid, steun en bevestiging. Wanneer het mishandelde kind zich daarnaast niet kan wenden tot andere zorgfiguren en geen uitvlucht mogelijkheid heeft uit de schadelijke situatie, is er een grote kans dat het kind een complex trauma ontwikkelt. Voorbeelden van omstandigheden, waardoor complex trauma ontstaat zijn childhood emotional neglect (het negeren van de emotionele behoeften van een kind), seksuele mishandeling, fysieke mishandeling, psychische mishandeling, gaslighting (is een vorm van geestelijke mishandeling, waarbij de misbruiker bewust informatie doorgeeft aan het slachtoffer met als doel om het slachtoffer aan zichzelf, eigen herinnering en haar gezonde verstand te doen twijfelen), scape goating (iemand tot zwarte schaap maken).

Symptomen van complex trauma

Wanneer je lijdt aan complex trauma heb je last van verschillende, hardnekkige symptomen. Deze zijn:

Wanneer je als opgroeiend kind niet kunt vertrouwen op de mensen op wie je juist zou moeten kunnen vertrouwen, doet dat iets met je vertrouwen in mensen in het algemeen. De belangrijkste mensen in het leven van een kind dat door zijn ouders ernstig getraumatiseerd werd, waren niet te vertrouwen en boden geen veiligheid, bescherming en ondersteuning. In plaats daarvan was er zelfs sprake van ernstige vormen van mishandeling. Dat geeft de boodschap aan een opgroeiend kind dat mensen in het algemeen niet te vertrouwen zijn. Vaak kost het heel veel tijd, geduld en doorzettingsvermogen voor een overlever van langdurig trauma om vertrouwen in mensen op te bouwen. Echter kan het opbouwende vertrouwen in vrienden of familie ook zo weer teniet worden gedaan wanneer een vriend of familielid ook maar een beetje gedrag vertoont dat onveiligheid zou kunnen triggeren.

Wanneer je als kind ernstig getraumatiseerd bent en je geen veilige haven hebt gehad gedurende de tijd dat dit trauma plaatsvond, hebben de bijbehorende emoties niet de kans gekregen om te reguleren. Er was geen tijd, ruimte en veiligheid voor. Dit heeft op latere leeftijd ernstige gevolgen bij het reguleren van emoties. Een overlever van langdurig trauma heeft nooit geleerd zijn emoties te reguleren en ervaart emoties vaak als enorm overweldigend. Een eerste stap in herstellen van complex trauma is emoties leren benoemen en leren verwerken en ervaren, zodat ze in het moment gereguleerd kunnen worden.

Wanneer je als kind opgroeit in een langdurige, onveilige situatie waarin er geen bescherming is, waarin jouw grenzen, wensen en behoeftes niet worden gezien, ontwikkel je een basisgevoel van toxische eenzaamheid. Je stond er immers al vroeg in je leven helemaal alleen voor, zonder hulp, ondersteuning, veiligheid en liefde en werd blootgesteld aan trauma. Veel mensen die te lijden hebben van complex trauma ervaren die toxische eenzaamheid dagelijks. Er is een enorm verlangen naar verbinding en tegelijkertijd een enorme muur om echt verbinding te kunnen maken. Ook dit heeft te maken met het feit dat iemand die lijdt aan complex trauma niet op zijn basale verzorgers heeft kunnen vertrouwen. Daarnaast speelt het gevoel dat je als overlever van langdurig trauma anders bent dan anderen. Ook hierdoor kun je je intens alleen voelen.

Wanneer de behoeftes aan veiligheid, stabiliteit, bescherming, geborgenheid en liefde niet worden vervuld in de kindertijd en het kind daarentegen wordt mishandeld, krijgt het kind niet de kans zich op een gezonde manier te ontwikkelen. Het kind zal blijven verlangen naar vervulling van de behoeftes uit zijn kindertijd waarin zijn ouders niet hebben kunnen voorzien. Op volwassen leeftijd zoekt een overlever van langdurig trauma vaak onbewust nog steeds naar een ouder of persoon die alsnog in de behoeftes uit zijn kindertijd kan voorzien. Pas wanneer er zelf zorg wordt gedragen voor het eigen innerlijke kind zonder deze zorg te willen uit besteden aan een ander, kan het innerlijke kind gaan helen. Het leert dan dat het veilig is in zichzelf, de overlever van langdurig trauma. Dit vraagt echter vaak wel langdurige therapie, inzet, bewustwording, zelfcompassie en doorzettingsvermogen.

Herbelevingen zijn wellicht het moeilijkst te begrijpen en in te schatten voor iedereen die te maken heeft met complex trauma, waaronder ook de omgeving. Wat er gebeurt is dat wanneer er een situatie optreedt die gelijkend is op een situatie die traumatiserend was in het verleden, het lichaam en de geest van de overlever van langdurig trauma daarop reageren. Vaak worden dan dezelfde emoties van onveiligheid, wanhoop, eenzaamheid en paniek getriggerd die ook plaatsvonden tijdens het langdurig trauma. Of vinden dezelfde lichamelijke sensaties plaats, zoals hartkloppingen, een adrenalinestoot of hyperventilatie. Voor diegene die lijdt aan complex trauma zal het voelen alsof de oude situatie zich weer herhaalt in het heden. Dat is enorm heftig om te ervaren. Zeker omdat de overlever van het trauma niet altijd beseft dat het om een herbeleving gaat. Een herbeleving is niet zomaar te stoppen, waardoor degene die de herbeleving ervaart zich erg hulpeloos en machteloos kan voelen wanneer de herbeleving plaatsvindt.

De meeste mensen die lijden onder complex trauma zijn extreem waakzaam. Door langdurig trauma hebben ze een zesde zintuig ontwikkeld waarmee ze mensen en de omgeving afscannen op mogelijke risico’s. Zijn de woorden en daden van iemand in overeenstemming? Wat zijn de normale gedragingen van iemand? Wijkt iemand hiervan af? Hoe voelt de omgeving aan? Is er een negatieve sfeer? Is er een risico op onveiligheid? Door dit coping mechanisme in te zetten, schat iemand de overlever van langdurig trauma de situatie en mogelijke risico’s in, in de hoop zich te kunnen beschermen tegen hertraumatisering. Echter is dit coping mechanisme gebaseerd op angst en niet op vertrouwen. Bij herstel is het van belang meer vanuit vertrouwen te leren handelen dan vanuit angst. Dit vergt tevens vaak veel therapie, doorzettingsvermogen en zelfcompassie.

Iemand die langdurig getraumatiseerd is en te lijden heeft van complex trauma, heeft tijdens de traumatische jeugd vaak weinig hoop en vertrouwen gehad in zijn ouders, de wereld en de situatie. Er was immers ook geen hoop, geen vertrouwen en geen uitweg uit het trauma. Echter speelt dit vaak ook nog een rol in het volwassen leven. Veel mensen die lijden aan complex trauma ervaren de wereld als onveilig, zien mensen als mogelijke mishandelaars en staan nog steeds in de overlevingsmodus, in plaats van in de leefmodus.

Omdat er vaak tijdens de jeugd sprake was van langdurige mishandeling waaruit geen uitweg was, heeft de overlever van langdurig trauma in die tijd vaak extreme gevoelens van hulpeloosheid en wanhoop ervaren. Er was geen hoop dat de situatie zou veranderen of dat het leven beter zou worden. Wanneer de trauma overlever op volwassen leeftijd te maken krijgt met life-events waarin er ook geen hoop lijkt te zijn, zullen de gevoelens van hulpeloosheid en machteloosheid uit de tijd van het langdurig trauma worden geheractiveerd.

Een kind dat te maken krijgt met langdurige mishandeling tijdens zijn jeugd en daarbij niet gered kon worden of bescherming genoot, zal op volwassen leeftijd vaak op zoek gaan naar een redder in de vorm van een persoon die de trauma overlever redt van de innerlijke pijn, het verdriet en de gevoelens van onveiligheid. Wanneer de trauma overlever zich hier niet bewust van is, zal de behoefte om gered te worden de overhand kunnen nemen, met als gevolg dat er wederom verkeerde types kunnen worden aangetrokken met hertraumatisering als gevolg.

Dissociatie vindt plaats wanneer iemand te veel heftige en pijnlijke emoties ervaart om aan te kunnen. Wanneer iemand dissocieert, koppelt het hoofd (de ratio) zich als het ware los van het gevoel, zodat de overweldigende emoties niet gevoeld hoeven te worden. Dit is een vrijwel automatisch beschermingsmechanisme dat de hersenen uitvoeren bij te heftige gevoelens. Een kind dat langdurig trauma moet doorstaan, dissocieert vaak automatisch. Dissociatie kan zich uiten in piekeren, dagdromen of zich leeg voelen.

Trauma overlevers dragen vaak gevoelens van intens verdriet en depressie met zich mee als gevolg van wat hen overkomen is. Deze gevoelens kunnen zo pijnlijk zijn, dat soms de enige uitweg suïcide lijkt te zijn, als redmiddel van de gevoelens van extreme pijn en verdriet. Het is voor een overlever van langdurig trauma uitermate belangrijk om dit bespreekbaar te kunnen maken. 

Doordat een trauma-overlever altijd gespitst is op mogelijke hertraumatisering, staat het lijf continu in de vecht-of vluchtstand. Dit zorgt voor een continue aanspanning van de spieren, alert om te reageren in tijden van onveiligheid. Dit kan vaak leiden tot lichamelijke klachten als fibromyalgie, (pijn in bindweefsel en spieren) chronische vermoeidheid,migraine en andere klachten. Massage, yoga en bewuste spierontspanningsoefeningen kunnen hierbij helpen.

Wanneer een kind te maken krijgt met langdurige mishandeling door zijn ouders en traumatische ervaringen, zullen de ouders vaak op het kind overbrengen dat het kind de mishandeling zelf heeft uitgelokt of zelf de oorzaak is van het feit dat de mishandeling plaatsvindt. Daarnaast krijgt het kind de boodschap dat het niet beter verdient dan mishandeld te worden. Hierdoor ontwikkelt het kind vaak intense gevoelens van schaamte, ook wel toxische schaamte genoemd.

In een gezonde opvoeding is er ruimte voor het kind om te leren van ervaringen en de positieve en negatieve waardering die volgt op de handelingen die het kind doet: dit kan wel en dat kan niet. Zo bouwen we geleidelijk lerend onze persoonlijkheid op door verschillende ervaringen en reacties van de buitenwereld hierop te integreren tot een samenhangend en betekenisvol geheel. En zo ontstaat onze persoonlijkheid, ons zelfbesef… ik ben ik. 
Als in de opvoeding niet de ontwikkeling van het kind centraal staat maar het leven en de problemen van de volwassene, de opvoeder, of als gevolg van vroegkinderlijk trauma, of zelfs beiden de ruimte om te ontwikkelen gehinderd wordt, dan wordt het vermogen om van je levenservaringen een samenhangend geheel te maken, ontwricht. 
Ervaringen die ongezouten bij kinderen binnenkomen, zonder steun van de volwassene die helpt om een te grote overweldigende ervaring behapbaar te maken, gebruikt het kind de eigen middelen. De fantasie staat daarin centraal. Bij gebrek aan contact met volwassenen ontwikkelt het kind personages in zichzelf om met die veel te overweldigende ervaring (en) om te gaan. Er ontstaat bv een stoer stevig zelf die enorm zijn best doet om zijn wereld te snappen en daar goed mee om te gaan. Ook om lief te zijn voor de volwassene in de hoop toch wat aandacht te krijgen. Maar aangezien de levenservaringen te groot zijn en onbegrijpelijk is er ook veel angst. Er ontstaat dus een andere personage die angstig is en die onthoudt wat er allemaal gebeurd is, maar die daarna verder er niks bij voelt, want dat zou te overweldigend zijn. En zo kan er innerlijk een hele familie ontstaan. Afhankelijk hoe diepgaand deze dissociatie optreedt kennen de verschillende personen elkaar meer of minder. Soms is er een centrale figuur die in elk geval iedereen kent en die ook contact met de buitenwereld regelt. Dat kan een stoere stevige zijn.
In het dagelijks functioneren zal de persoon proberen zoveel mogelijk in deze centrale figuur te zijn. Door triggers, ervaringen die het eigen verleden activeren en aanzetten, schiet de persoon in andere delen van zijn persoonlijkheid. Dit gaat in een reflex dus onbewust. 
Dit verdeeld zijn in meerdere personen heet fragmentatie, je persoonlijkheid is verdeeld in fragmenten, delen. In feite is dit een hele gezonde, slimme reactie van het overleefsysteem om met onbegrijpelijke, ingrijpende levenservaringen om te gaan. 

(Fragmentatie uitleg door Clara Velema. Met behulp van het praktijkboek: Omgaan met traumagerelateerde dissociatie. Van schrijver Suzette Boon. Zie ook het boekje: Gezicht voor Niemand, hoe te leren leven met complex trauma, visie en aanpak van Cirkel Noord, zie cirkelnoord.nl) 

 

Bovenstaande symptomen zijn normaal voor mensen die lijden onder complex trauma. Om aan complex trauma te lijden hoef je niet aan alle bovenstaande symptomen te voldoen. Complex trauma kan voor iedere trauma-overlever anders tot uiting komen. 
Bron: Psychologie – Mens en samenleving

Uitleg triggers door Marcus Krielen

“JE KUNT TRIGGERS NIET STOPPEN MET JE GEDACHTEN”

Triggers zorgen ervoor dat je interne alarmsysteem afgaat, omdat een bepaalde situatie als bedreigend wordt ervaren. Ook als de situatie helemaal niet bedreigend is, kunnen woorden, geluiden, geuren en gevoelens je herinneren aan een onveilige situatie uit het verleden. Deze traumatische ervaring zorgt ervoor dat er in de hersenen neurale paden worden aangelegd. Als deze door triggers worden geactiveerd, heeft dat invloed hoe je in het heden reageert.

Als je getriggerd wordt, kom je in overlevingsstand waardoor je allerlei fysieke sensaties in je lichaam gaat voelen. Je kunt bijvoorbeeld overspoeld raken door emoties, angst, boosheid en onrust. Bij chronische of traumatische stress is je overlevingsbrein (reptielenbrein) vooral geactiveerd. Het reptielenbrein (de hersenstam) is het oudste gedeelte van het menselijk brein. Het reptielenbrein controleert onze primaire levensbehoeften, zoals onze ademhaling en eetlust, veiligheid, overleven maar ook vecht-en vluchtreacties.

Probleem is dat je ‘denkende brein’ het bij triggers over gaat nemen, om met de pijnlijke emoties om te kunnen gaan. Je kunt daardoor allerlei gedachten krijgen die niet helpend zijn, zoals “Er is vast iets mis met mij”of “ik doe iets niet goed”. Daardoor verlies je de connectie met je lichaam en word je overspoelt door een storm aan gedachten. Dit helpt je zenuwstelsel niet herstellen. Omdat het overlevingsbrein is geactiveerd, kun je triggers niet stoppen met je gedachten: het reptielenbrein is non-verbaal. Daardoor wordt het nog meer geactiveerd als je je gaat afleiden van gevoelens en sensaties. Het zenuwstelsel reageert niet goed op deze strategieën van het denkende brein.

Je interne alarmsysteem zorgt er niet alleen voor dat je zenuwstelsel wordt geactiveerd, maar ook stress hormonen en het immuunsysteem. Als dit regelmatig gebeurt heeft dit invloed op je gezondheid, en kan het leiden tot allerlei chronische pijnen, darmproblemen, allergieën,migraine en auto-immuun ziektes.

Er zijn nieuwe manieren om met triggers om te gaan, die je helpen om je zenuwstelsel opnieuw te reguleren. Het is daarom belangrijk dat je overlevingsreacties (vechten-vluchten-bevriezen) van het zenuwstelsel gaat herkennen, en er ook anders mee om leert gaan. Door een lichaamsgerichte aanpak ga je geleidelijk stress in het lichaam verlagen, wat positieve invloed heeft op het overlevingsbrein. Dit kan met diverse oefeningen, waarbij bijvoorbeeld de nervus vagus (*) wordt gestimuleerd. Dit helpt de vele gedachten te verminderen. Maar ook je zelfregulatie te verbeteren en je weerbaarder te maken om met stress en trauma om te gaan. Zolang je zenuwstelsel denkt dat er een tijger in de kamer staat, wordt het moeilijk om met triggers om te gaan. Herstel van oude (chronische) stress en trauma is dus superbelangrijk. Pas NADAT het zenuwstelsel is aangepakt, is het tijd om succesvol met gedachten & conditioneringen aan de slag te gaan.

Meer informatie is op YouTube te vinden:
Activeer de nervus vagus
In 3 stappen omgaan met emotionele triggers
Meer weten over het zenuwstelsel

*Nervus vagus is een zenuw die uit de hersenen komt en naar organen in de borstkast en buik gaat.

Het verschil tussen CPTSS en Complex Trauma!

PTSS 
De allesomvattende diagnose is PTSS. Hieronder valt dus ook de CPTSS, oftewel de Complexe posttraumatische stressstoornis. Mensen met CPTSS hebben het dus sowieso allebei, vandaar dat je ook wel de vermelding (C)PTSS of C-PTSS ziet. Allebei de vormen zijn onder te verdelen in PTSS met enkelvoudige en meervoudige trauma’s. Soms heeft iemand één trauma meegemaakt, soms meerdere. 

CPTSS 
Mensen kunnen een complexe PTSS (CPTSS) ontwikkelen wanneer zij langdurig en ernstig werden getraumatiseerd op jonge leeftijd. Hierbij denken we aan seksueel misbruik, lichamelijke en geestelijke mishandeling, verwaarlozing en geweld. 
De symptomen (gevolgen) zijn ernstiger en langdurend en gaan vaak gepaard met dissociatie. Dat betekent: bepaalde gedachten, emoties, waarnemingen of herinneringen worden buiten het bewustzijn geplaatst, buitengesloten. Ze zijn tijdelijk niet ‘oproepbaar’. 
De klachten en symptomen bestaan jarenlang en verstoren het dagelijkse leven. Naast slaapproblemen, prikkelbaarheid, concentratieproblemen, overdreven waakzaamheid en schrikreacties hebben mensen met PTSS ook last van stemmingsschommelingen. 

Bij CPTSS kan er naast de PTSS-klachten ook sprake zijn van andere psychische problemen. Het kan dan gaan om een persoonlijkheidsstoornis zoals een borderline persoonlijkheidsstoornis, maar ook een dissociatieve stoornis, psychotische stoornis of problemen zoals zelfbeschadiging of verslaving. 

Complex trauma
Complex trauma omvat veel meer dan CPTSS en je moet het dan ook niet zien als een diagnose zoals PTSS OF CPTSS. 
Complex trauma omvat zowel interpersoonlijk trauma (seksueel misbruik, fysiek misbruik, pesten en blootstelling aan familiegeweld, negatieve ervaringen uit de kindertijd), als ook onpersoonlijk trauma (bijv. historisch trauma, intergenerationeel (tussen generaties), armoede, discriminatie/onderdrukking). Je ziet ook een duidelijker onderscheid tussen blootstelling (exposure) aan het trauma en de aanpassing (adaptation) na het ervaren van het trauma (of meerdere trauma’s). 
Bij complex trauma gaat men dus niet zoals bij CPTSS uit van wat er ‘mis’ is met iemand, maar wat er ‘gebeurd’ is met iemand.  Anders gezegd. Ze kijken niet alleen naar de klacht, dus wat je mankeert, maar veel ruimer. Bij complex trauma kijkt men ook naar hoe je je na je traumaervaring hebt ontwikkeld, hoe je ermee bent omgegaan. 
Het is geen onderverdeeld, in hokjes bedachte diagnose door therapeuten, maar een allesomvattende (holistische) benadering waarbij naar de gehele persoon wordt gekeken. Niet alleen zijn stoornis, ook het aanpassen aan die stoornis.

Zoals naar het gedrag van een individu:

  • Agressie, zelfbeschadiging, liegen, opgeven; 
  • Interpersoonlijke problemen, zoals het weren van mensen uit iemands leven, het voortdurend herhalen van fouten uit eerdere relaties;
  • Identiteit en zelfbeeld, zoals zelfhaat, identiteitsverwarring, versnipperd gevoel van eigenwaarde);
  • Psychiatrische diagnoses, zoals verslavingen en bv aandacht stoornissen. 

Dus het grote verschil tussen complex trauma en CPTSS ligt in de benadering. De CPTSS-benadering die uitgaat van strikt omkaderde therapeutische ‘hokjes’ en wat er ‘mis’ is met iemand en complex trauma, waarbij er vanuit een “allesomvattend” kader gekeken wordt naar wat er allemaal door de jaren heen met “de mens met zijn/haar trauma’s” is gebeurd en hoe er gewerkt kan worden naar blijvend herstel. 

Chronische PTSS 
Een andere ‘C’ die vaak voor verwarring zorgt is die van ‘Chronische’ PTSS. 
Dit betekent eigenlijk alleen maar dat de stoornis langdurig is, minimaal 6 maanden namelijk. 

Bron: Steef van Hoeijen, C45, Emergis

Dissociatieve amnesie

Dissociatieve amnesie betekent een vorm van geheugenverlies waarbij je belangrijke informatie of herinneringen over jezelf niet goed kunt terughalen. Dit gaat verder dan normale vergeetachtigheid en kan niet door organische oorzaken verklaard kan worden. Dit is een zeer beknopte uitleg over dissociatieve amnesie en een uitgebreide uitleg vind je onderaan deze tekst.

Ik lijd aan dissociatieve amnesie en ik ben daar op een bijzonder manier achter gekomen. Al vrij lang loop ik er tegenaan dat ik gaten heb in mijn geheugen. Ik ervaar deze gaten als vrij groot en aan buitenstaanders leg ik uit dat ik nog maar voor 20 procent (flarden) herinneringen heb en de rest zit ergens “opgeborgen” in mijn brein. Mijn brein heeft door de tijd heen niets van mijn verborgen herinneringen vrijgegeven en ik verwacht dat dit ook niet meer gaat gebeuren. Ik moet hiermee leren leven. Wat het voor mij wel dubbel lastig maakt is dat mijn dissociatieve amnesie actief aanwezig blijft. Iets wat een jaar, een maand, een dag geleden is gebeurd word nog steeds door de zwarte gaten in mijn geheugen verzwolgen. Daarom schrijf ik dingen zoveel mogelijk op en indien mogelijk maak ik foto’s om het vast te leggen. Als ik dat niet doe dan is het net of er constant iemand achter mij aanloopt om alles uit te gummen wat erin mijn leven gebeurt.

De laatste jaren ervaar ik het vooral als moeilijk, dat als ik over mijn schouders achteromkijk, ik feitelijk in een groot zwart gat zit te staren. Alsof ik vroeger niet bestaan heb. Het bewijs dat ik in het verleden wel degelijk bestaan heb kan ik aantonen door middel van foto’s, mijn dagboeken en flarden van mijn herinneringen die ik nog over heb van toen.

Enkele voorbeelden:

  • Ik herinner mij dat ik op mijn 20e jaar ben getrouwd en (gelukkig) herinner ik me nog met wie ik was getrouwd. Maar van mijn bruiloft herinner ik mij weinig meer en ook niet van de drie jaren dat ik getrouwd ben geweest. Je zou dit kunnen vergelijken met een film die je nog nooit hebt gezien en waarvan je alleen maar kleine fragmentjes te zien krijgt (de trailer).

  • Na mijn huwelijk heb ik een relatie gehad die zes jaar heeft geduurd. Mijn ex partner heeft mij heel wat van zijn herinneringen verteld compleet met fotoboeken erbij en ik zie met mijn eigen ogen dat ik het ben die op de foto’s staat maar de herinneringen komen niet naar boven.

  • Ik heb in mijn jeugd op twee verschillende adressen gewoond in Olst. Het ene huis herinner ik mij amper en het andere huis kan ik bijna moeiteloos omschrijven.

Waarom ik het hier de laatste jaren zo moeilijk mee heb heeft denk ik te maken met ouder worden. In mijn jongere jaren was ik zo druk bezig met het overleven van mijn leven dat ik verder geen ruimte had om mij druk te maken over bijkomende zaken. Ik was mij al wel bewust van de aanwezigheid van deze zwarte gaten (afwezigheid van herinneringen) maar ik dacht dat het “gewoon” was en bij mij hoorde.

Ik kan nu zelf echt wel bedenken dat mijn dissociatieve amnesie een nuttige functie heeft en dat ik enigszins blij mag zijn dat veel van mijn trauma’s achter slot en grendel zitten. Alleen zitten leuke gebeurtenissen uit mijn verleden mede opgesloten want deze herinner ik mij amper of helemaal niet. Hoe kan dit? Ik heb daar wel mijn eigen theorie over.

Mijn theorie:

We gaan even terug naar mijn 20e levensjaar toen ik in het huwelijk trad. In principe is een bruiloft een leuke gebeurtenis. Ik herinner wel mijn gevoel en dat was dat ik mij niet blij en gelukkig voelde. Dit gaf veel verwarring in mezelf. Niemand heeft iets aan mij gemerkt (vermoed ik) want ik had een masker op. Masker met een glimlach. Drie jaar na mijn huwelijk deed ik een suïcidepoging.

In die drie jaren van mijn huwelijk zullen er absoluut leuke dingen zijn gebeurd maar ze zijn versmolten geraakt in mijn traumatisering. Als mijn brein een leuke herinnering vrij zou geven dan zitten daar tevens mijn trauma’s aan vast. Anders gezegd: Onder het puin van de trauma’s liggen de leuke gebeurtenissen.

Ik wil hiermee niet beweren dat mijn theorie kloppend is maar het lijkt mij een plausibele theorie.

Hoe kwam ik erachter dat ik hieraan lijd?

Jaren terug keek ik naar een film. Ben vergeten hoe de film heet en ik herinner mij maar één klein fragment:

Een vrouw had een misdaad begaan. Ze bleef volhouden naar haar omgeving toe dat ze zich niets kon herinneren. Alleen kleine flarden herinneringen om de misdaad heen, dus niet de misdaad zelf. Ze werd niet geloofd. Haar advocaat is hier dieper in gaan duiken en raakte ervan overtuigd dat haar cliënt de waarheid sprak. De verdediging van haar client tijdens de rechtszaak was indrukwekkend en er werd naar voren gebracht dat client leed aan dissociatieve amnesie.

Ik werd getriggerd door deze scene in de film en ben direct gaan opzoeken wat dissociatieve amnesie precies betekent. Toen ik het las viel het kwartje. Voor mij was het gelijk duidelijk dat DIT de verklaring moest zijn voor de grote zwarte gaten in mijn geheugen. Maar wie gelooft mij als ik zeg dat ik hieraan lijd? Je wordt pas geloofd als een professional dit bevestigt.

Ik heb kort EMDR-behandeling gehad bij een psychiater en ik heb aan hem gevraagd of ik misschien aan dissociatieve amnesie lijd. Hij zei hier volmondig JA op. Inmiddels heb ik dit zwart op wit staan.

Omdat ik van iets naars altijd een poging doe het om te buigen naar iets positiefs ben ik gestart met mijn levensboek. De flarden herinneringen die ik heb maak ik tastbaar/zichtbaar door middel van tekst en beeld. Verder onderzoek ik of mijn stukjes herinneringen kloppend zijn. Voor mij erg belangrijk omdat ik in het verleden wel eens uitgemaakt ben voor een fantast en zelfs voor leugenaar.

Ik duik dus in mijn verleden en dit heeft al positieve resultaten opgeleverd. Ik zet ze even op een rijtje:

  • De stukjes herinneringen die ik heb zijn voor 90 procent kloppend en dit betekent dat ik nu kan vertrouwen op deze herinneringen. Ik ben dus geen fantast of een leugenaar.

  • Ik heb in mijn zoektocht mijn stil geboren broertje Reijner gevonden en hoe raar dit misschien ook klinkt, maar ik voel me hierdoor iets minder alleen op de wereld omdat ik me heel sterk met hem verbonden voel.

  • Ik heb sinds mijn zoektocht weer contact met iemand uit mijn tienertijd en we schrijven elkaar elke week een brief. Om (weer) te mogen ervaren dat brieven schrijven en brieven ontvangen ontzettend leuk is!

  • Ik heb sinds mijn zoektocht weer (voorzichtig) contact met mijn broer en zus.

  • Het is leuk om met mijn levensboek bezig te zijn.

  • Ik zie nu in de zwarte gaten van mijn geheugen een klein beetje kleur verschijnen.

Ambrosius Duuk heeft een duidelijke uitleg geschreven over dissociatieve amnesie. Je kunt hier de <PDF downloaden> of bezoek zijn website: traumamaatje.nl