Een Complex Post Traumatische Stress Stoornis, afgekort als CPTSS, kan ontstaan als je vroeg in je leven ernstige traumatische ervaringen hebt meegemaakt. Zoals seksueel misbruik, mishandeling of verwaarlozing. Hierdoor heeft de ontwikkeling van je persoonlijkheid ernstige schade opgelopen. Niet iedereen die geconfronteerd wordt met ernstige langdurige trauma’s ontwikkelt een CPTSS. Of je extra risico loopt heeft te maken met je kwetsbaarheid voor het ontwikkelen van een psychisch probleem. Deze kwetsbaarheid is voor een deel erfelijk bepaald maar hangt ook af van sociale en psychische factoren. Zo speelt ook de manier waarop je in je jeugd een band hebt opgebouwd met je ouders een rol. Wanneer dat op een veilige en stabiele manier is gebeurd, verkleint dat de kans op een complex trauma. Mensen met CPTSS, een vorm van complex trauma, hebben vaak een negatief zelfbeeld, moeite met emoties, problemen bij het opbouwen en onderhouden van relaties en weren bepaalde gedachten, emoties, waarnemingen of herinneringen tijdelijk uit hun bewustzijn (dissociatie). Herinneringen aan een schokkende gebeurtenis blijven zich echter opdringen in de vorm van angstwekkende beelden en nachtmerries. (C)PTSS kan ervoor zorgen dat je last hebt van slaapproblemen, prikkelbaarheid, woede-uitbarstingen, concentratieproblemen, voortdurende waakzaamheid en schrikreacties. De psychische problemen gaan vaak gepaard met lichamelijke klachten die verband houden met stress.

Bij CPTSS kan er naast de PTSS- klachten ook sprake zijn van andere psychische problemen. Doordat de traumatisering veelal plaats heeft gevonden in de (vroege) jeugd is de hele persoonlijkheid hierop verder gebouwd, waardoor ook persoonlijkheidsstoornissen worden gediagnosticeerd als borderline, een dissociatieve stoornis, een psychotische stoornis of problemen als zelfbeschadiging of verslaving. Dat maakt het van groot belang bij deze diagnoses op basis van symptomen, naar de oorzaken te kijken.


Wat is complex trauma?

Elk mens maakt in zijn of haar leven dingen mee die een trauma kunnen opleveren. Wanneer dit heel jong al gebeurt en het deel is van de opvoedingsomgeving dan wordt dat onderdeel van de blauwdruk van deze persoon en geeft dit een imprint voor het verdere leven. Het kan gaan om vormen van geweld, verwaarlozing en/of misbruik, zowel fysiek als geestelijk. Er is dan geen kans om veilig te hechten en op te groeien. Als gevolg van deze traumatisering kan zich een structurele vorm van dissociatie ontwikkelen die leidt tot fragmentatie. Dit staat de ontwikkeling van een geïntegreerde persoonlijkheid in de weg. De persoon is innerlijk zeer kwetsbaar door de langdurige grensoverschrijdingen en heeft weinig gevoel te mogen bestaan. Uiterlijk heeft zich een sterke overlever ontwikkeld, soms een ware soldaat. Zo ontwikkelt zich een vorm van dissociatieve stoornis. Dit kan variëren van een complexe vorm van PTSS tot complexe vormen van dissociatieve stoornissen zoals de dissociatieve identiteitsstoornis (DIS) en de dissociatieve stoornis niet nader omschreven (DSNAO) (DSM IV 2005). Deze verschillende vormen van trauma benoemt Cirkel Noord, samenwerkingsverband rond complex trauma, in haar boekje ‘Gezicht voor Niemand’ (zie www.cirkelnoord.nl) als complex trauma.


Echo’s van trauma

Echo’s van trauma

Mensen die vroeg in hun jeugd getraumatiseerd zijn, hebben veelal een beperkte verbinding tussen verschillende delen in het brein. De weefsels die voor verbindingen moeten zorgen zijn veelal beschadigd geraakt of belemmerd in hun groei. Op volwassen leeftijd hebben ze dan nog steeds moeite met het beheersen van impulsen, het reguleren van emoties of is het erg moeilijk om te komen tot een samenhangend verhaal van wat er nu precies is gebeurd in het verleden. (Je kunt dit lezen in het boek ‘Echo’s van trauma’ waarin dit allemaal heel helder wordt uitgelegd). – Renate Geuzinge